Bảo Thơ

Trong tiến trình chuẩn bị hồ sơ đề xuất Trạng Bùng Phùng Khắc Khoan trở thành Danh nhân văn hoá thế giới, ngày 24 tháng 3 vừa qua, đoàn công tác tiếp tục có chuyến làm việc với UBND xã Tây Phương (huyện Thạch Thất cũ), nơi lưu giữ nhiều dấu tích quan trọng gắn với cuộc đời và di sản của Phùng Khắc Khoan. Chuyến đi không chỉ mang tính khảo sát, mà được xác định là một bước làm việc trọng tâm nhằm định hình rõ mục tiêu, yêu cầu và phương thức triển khai hồ sơ trong giai đoạn tới.

Đoàn công tác trước Tượng Phùng Khắc Khoan tại xã Tây Phương

Đoàn công tác về xã Tây Phương gồm: Trung tướng Phùng Khắc Đăng - Chủ tịch Hội đồng họ Phùng Việt Nam; Tiến sĩ Nguyễn Thị Kim Oanh - Trường Đại học Sư phạm Hà Nội - Chủ tịch Hội đồng Viện Nghiên cứu Danh nhân; Nhà nghiên cứu Trần Đình Tuấn - Phó Chủ tịch Hội Kiều học Việt Nam; Đại tá, nhà văn Phùng Văn Khai - Phó Tổng Biên tạp chí Văn nghệ Quân đội; Cử nhân Nguyễn Thị Bảo Thơ - Thư ký cuộc họp.
Về phía xã Tây Phương có: Ông Nguyễn Minh Hồng - Bí thư Đảng uỷ, Chủ tịch HĐND xã; Ông Nguyễn Mạnh Quân - Phó Bí thư thường trực Đảng uỷ; Ông Cấn Văn Hương - Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã; Ông Nguyễn Tuấn Trung - Phó Chủ tịch UBND xã; Ông Đặng Văn Võ - Trưởng phòng Văn hóa xã hội xã; Bà Kiều Thị Thuý Ngọc - Phó chánh Văn phòng Đảng uỷ xã.

Buổi làm việc tại UBND xã Tây Phương

Việc đề xuất Trạng Bùng Phùng Khắc Khoan là Danh nhân văn hóa thế giới không chỉ đơn thuần là hoạt động tôn vinh một nhân vật lịch sử, mà hướng tới khẳng định giá trị văn hoá Việt Nam trên bình diện quốc tế, thông qua một danh nhân tiêu biểu có tầm ảnh hưởng vượt ra ngoài biên giới quốc gia. Do đó, hồ sơ cần được xây dựng với cách tiếp cận không chỉ là tập hợp tư liệu, mà phải làm nổi bật được câu chuyện về Phùng Khắc Khoan như một biểu tượng văn hoá, ngoại giao, trí tuệ của thời đại, có đóng góp thực chất và lâu dài đối với đất nước, khu vực và nhân loại.
Chuyến đi lần này không đơn thuần là một buổi làm việc thường kỳ. Mục đích đặt ra rất rõ ràng: rà soát lại toàn bộ hệ thống tư liệu, từ sắc phong, thư tịch cổ đến các công trình nghiên cứu hiện đại, bảo đảm tính xác thực và khả năng đối chiếu quốc tế; thống nhất công việc giữa các bên liên quan, làm rõ quy trình pháp lý mới, đồng thời xác định lộ trình khả thi để kịp thời chuẩn bị hồ sơ trình UNESCO nhân dịp 500 năm ngày sinh của ông vào năm 2028 nhằm tránh những sai sót có thể ảnh hưởng đến tiến độ và tính hợp lệ của hồ sơ. Đây là giai đoạn mang tính bản lề, quyết định việc hồ sơ có đủ độ chín về khoa học, pháp lý và đồng thuận xã hội hay không.
Tại buổi làm việc, nhiều ý kiến tâm huyết đã được đưa ra, góp phần định hình rõ hơn con đường phía trước.
Nhà nghiên cứu Trần Đình Tuấn - Phó Chủ tịch Hội Kiều học Việt Nam, người từng tham gia xây dựng hồ sơ cho nhiều danh nhân đã chia sẻ những kinh nghiệm quý báu. Ông nhấn mạnh rằng việc lập hồ sơ trình UNESCO cần tuân thủ chặt chẽ các chủ trương, chính sách của Nhà nước, đồng thời phải bám sát những quy định mới của Luật Di sản văn hoá, đặc biệt là các điều chỉnh dự kiến áp dụng từ năm 2025 liên quan đến quy trình đề cử danh nhân. Theo ông, thủ tục không chỉ dừng lại ở việc chuẩn bị tư liệu mà còn phải thể hiện rõ giá trị toàn cầu, tầm ảnh hưởng bền vững của danh nhân đối với nhân loại. Việc hoàn thiện hồ sơ cần được triển khai sớm, bởi năm 2028 sẽ tròn 500 năm ngày sinh của Phùng Khắc Khoan (1528) - một mốc thời gian mang ý nghĩa đặc biệt, đòi hỏi hồ sơ phải được chuẩn bị kỹ lưỡng từ bây giờ để kịp trình và xin ý kiến đồng thuận ở các cấp.

Nhà nghiên cứu Trần Đình Tuấn - Phó Chủ tịch Hội Kiều học Việt Nam phát biểu ý kiến

Nhà nghiên cứu Trần Đình Tuấn cũng khẳng định, xét trên các tiêu chí và điều kiện của UNESCO về Danh nhân văn hóa thế giới, Phùng Khắc Khoan hoàn toàn xứng đáng. Theo ông, việc lập hồ phải làm nổi bật được tầm ảnh hưởng của Phùng Khắc Khoan đối với lịch sử, văn hoá và ngoại giao, đồng thời cho thấy những giá trị đó vẫn còn được kế thừa và phát huy trong đời sống đương đại.
Ở góc độ chuyên môn, Tiến sĩ Nguyễn Thị Kim Oanh - Trường Đại học Sư phạm Hà Nội - Chủ tịch Hội đồng Viện Nghiên cứu Danh nhân cũng chia sẻ rằng dù khối lượng công việc hiện tại rất lớn, song Viện vẫn sẵn sàng đồng hành, tham gia nghiên cứu, thẩm định và hỗ trợ về mặt khoa học cho hồ sơ. Tiến sĩ Kim Oanh chia sẻ, việc chuẩn bị hồ sơ đề xuất Danh nhân văn hóa thế giới cho Trạng Bùng Phùng Khắc Khoan có những thuận lợi rất đáng ghi nhận. Hệ thống tư liệu về Phùng Khắc Khoan tương đối phong phú; ảnh hưởng của ông không chỉ giới hạn trong nước mà còn lan tỏa ra khu vực và quốc tế. Ông là một trí thức lớn, một nhà ngoại giao, nhà văn hoá, người đã để lại những đóng góp có ý nghĩa lâu dài đối với nhân loại. Quan trọng hơn, hình tượng của ông đáp ứng đầy đủ tiêu chí của một danh nhân theo quan niệm của UNESCO: không chỉ có công lao mà còn trở thành tấm gương văn hoá, đạo đức và trí tuệ cho các thế hệ sau. Vì vậy, nếu có sự phối hợp chặt chẽ, việc xây dựng hồ sơ là hoàn toàn khả thi, không phải là nhiệm vụ quá khó khăn

Tiến sĩ Nguyễn Thị Kim Oanh - Trường Đại học Sư phạm Hà Nội - Chủ tịch Hội đồng Viện Nghiên cứu Danh nhân phát biểu ý kiến

Trung tướng Phùng Khắc Đăng - Chủ tịch Hội đồng họ Phùng Việt Nam đã cung cấp thêm nhiều thông tin quan trọng. Ông cho biết, trong những năm vừa qua, Hội đồng đã tổ chức 02 cuộc Hội thảo khoa học, biên soạn và xuất bản các công trình về thơ văn của Phùng Khắc Khoan tạo được tiếng vang rộng rãi. Qũy khuyến học mang Phùng Khắc Khoan do Hội đồng lập nên đã trở thành một điểm sáng, góp phần lan tỏa giá trị giáo dục trong cộng đồng. Đáng chú ý, qua quá trình dịch thuật và nghiên cứu thơ văn, các học giả nhận thấy rõ bản lĩnh và ý chí lớn lao của Phùng Khắc Khoan. Ông không chỉ là một trí thức uyên bác mà còn là một nhân cách lớn. Tư liệu lịch sử cũng ghi nhận sự đánh giá cao từ bên ngoài, với lời nhận xét “Phùng lão kỳ tài” từ triều đình phương Bắc, trong khi nhân dân trong nước tôn vinh ông là “Lưỡng quốc Trạng nguyên”. Những yếu tố này tạo nên nền tảng quan trọng để chứng minh tầm vóc quốc tế của ông trong hồ sơ.

Trung tướng Phùng Khắc Đăng - Chủ tịch Hội đồng họ Phùng Việt Nam phát biểu ý kiến

Trung tướng Phùng Khắc Đăng cũng chia sẻ thêm một số dẫn chứng chứng mình tầm ảnh hưởng của Trạng Bùng Phùng Khắc Khoan như sau: “Việc truyền bá văn hoá Việt Nam sang Korea ( Triều Tiên) không chỉ thể hiện trong các bài thơ văn xướng họa giữa Phùng Khắc Khoan với các sứ thần Joseon mà còn thể hiện ở toàn bộ tập thơ văn của Phùng Khắc Khoan được sứ thần Joseon nhận viết bài Tựa (Đề Mai lĩnh sứ hoa thi tập tự, An Nam sứ thần vạn thọ thánh tiết khánh hạ thi tập tự của Lý Tuý Quang). Thông qua sự việc đó mà Phùng Khắc Khoan có thể truyền bá và tất nhiên là các sứ thần Joseon có thể tiếp nhận và chuyển hoá thành những hiểu biết thêm về Việt Nam.
Các sáng tác thơ văn của Phùng Khắc Khoan được chánh sứ Lý Tuý Quang ghi chép lại trong “Chi phong tập”, sau này được đưa vào “Triều Tiên Vương triều thực lục”,… Theo GS.TS Cho Jae Hyon: Trong những chuyện kể về sự gặp gỡ, xướng họa giữa người Hàn và người Việt thì chuyện Phùng Khắc Khoan với Lý Chi Phong được nhiều người truyền tụng. “Chi Phong tập” kể lại rằng hai sứ thần gặp nhau ở Yên Kinh khi đi đến nơi làm tiến ủy sứ với Hoàng đế nhà Minh, nhân vì Hoàng Cực điện bị thiêu hủy, hai sứ thần qua vấn đề đáp lục, trao đổi lại với nhau những thông tin về chế độ, phong tục, tập quán, khí hậu, nông sản, v.v… Sự kiện này được ghi trong tập Vua Túc Tông thực lục số 23 của Bộ “Triều Tiên Vương triều thực lục”.

Từ thực tiễn đó, Trung tướng Phùng Khắc Đăng nhấn mạnh vấn đề cốt lõi không chỉ nằm ở điều kiện hay tư liệu, mà là ở quyết tâm. Nếu có sự đồng lòng và cách làm linh hoạt, chủ động, hoàn toàn có thể “đi tắt, đón đầu” để đạt được kết quả. Về phía Hội đồng họ Phùng, ông khẳng định sẽ sẵn sàng cung cấp đầy đủ tư liệu, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng.

Nhà văn Phùng Văn Khai cũng cho biết, hiện nay nhóm nghiên cứu đã chủ động hoạch định hệ thống tài liệu, bao gồm sắc phong, văn bản cổ và các nguồn tư liệu liên quan. Tất cả đều đang được chuẩn bị kỹ lưỡng và sẵn sàng cung cấp phục vụ cho việc xây dựng hồ sơ.
Với nhận thức đó, Ông Nguyễn Minh Hồng - Bí thư Đảng uỷ, Chủ tịch HĐND xã Tây Phương chia sẻ việc đề xuất Trạng Bùng Phùng Khắc Khoan trở thành Danh nhân văn hoá thế giới không chỉ là nhiệm vụ của các nhà nghiên cứu hay các cơ quan cấp trên, mà còn là niềm vinh dự, đồng thời là trách nhiệm trực tiếp của địa phương, nơi gắn bó với cuộc đời và di sản của ông.

Ông Nguyễn Minh Hồng - Bí thư Đảng uỷ, Chủ tịch HĐND xã Tây Phương phát biểu ý kiến

Ông Nguyễn Minh Hồng khẳng định rõ quan điểm: xã Tây Phương sẵn sàng đồng hành một cách chủ động và toàn diện trong suốt quá trình xây dựng và hoàn thiện hồ sơ. Không chỉ dừng lại ở sự ủng hộ về tinh thần, địa phương cam kết huy động các nguồn lực cụ thể, từ vật chất đến nhân lực, để phục vụ cho công tác sưu tầm, kiểm chứng tư liệu, tổ chức Hội thảo, cũng như các hoạt động tôn vinh và quảng bá giá trị củaTrạng Bùng Phùng Khắc Khoan. Đây không phải là sự tham gia mang tính hình thức, mà là sự vào cuộc thực chất, có tổ chức và có định hướng lâu dài.
Đặc biệt, sự ủng hộ này còn thể hiện ở tinh thần chủ động “đi trước một bước” của chính quyền cơ sở. Địa phương sẵn sàng phối hợp chặt chẽ với các viện nghiên cứu, Hội đồng dòng họ và các cơ quan chức năng để cung cấp thông tin, kết nối nguồn tư liệu, đồng thời tạo mọi điều kiện thuận lợi về cơ sở vật chất cho các đoàn công tác khi về làm việc. Việc huy động lực lượng cán bộ, người am hiểu lịch sử địa phương, cũng như sự tham gia của các cơ quan, đơn vị chuyên trách là yếu tố then chốt, góp phần làm phong phú thêm chiều sâu và tính xác thực của hồ sơ.
Không chỉ dừng ở việc phục vụ hồ sơ, Ông Nguyễn Minh Hồng còn bày tỏ mong muốn thông qua quá trình này, các giá trị của Phùng Khắc Khoan sẽ được lan tỏa mạnh mẽ hơn trong đời sống văn hoá tại địa phương, trở thành nguồn cảm hứng giáo dục cho thế hệ trẻ. Khi đó, việc đề xuất Danh nhân văn hóa thế giới không chỉ là một mục tiêu đối ngoại, mà còn là một hành trình làm sống dậy di sản, nuôi dưỡng niềm tự hào và ý thức gìn giữ truyền thống ngay từ chính quê hương của Phùng Khắc Khoan.
Chính sự cam kết mạnh mẽ, cụ thể và đầy trách nhiệm ấy đã tạo nên một nền tảng vững chắc từ cơ sở để hành trình đưa tên tuổi Phùng Khắc Khoan vươn ra tầm thế giới có thêm sự vững chắc, niềm tin và động lực.
 

Lãnh đạo xã Tây Phương tiếp nhận tư liệu về Trạng Bùng Phùng Khắc Khoan

Buổi làm việc khép lại, nhưng mở ra một chặng đường mới. Từ Tây Phương đến hành trình đưa tên tuổi Phùng Khắc Khoan vươn ra tầm thế giới đang dần được định hình rõ nét hơn bao giờ hết. Đây không chỉ là trách nhiệm của những người làm công tác nghiên cứu, mà còn là sự tri ân đối với một bậc hiền tài đã để lại dấu ấn sâu đậm trong lịch sử dân tộc và trong dòng chảy văn hoá nhân loại.